ĐIỂM MỚI CỦA LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI 2024 – HIỆU LỰC TỪ 01/7/2025
Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024 mang đến nhiều thay đổi quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến người lao động và người sử dụng lao động. Doanh nghiệp và cá nhân cần nắm rõ để tuân thủ quy định, tránh vi phạm và hậu quả pháp lý từ việc vi phạm.
1. Bổ sung một số đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Các đối tượng mới gồm:
– Người lao động ký hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên làm việc không trọn thời gian, có tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất.
– Chủ hộ kinh doanh có đăng ký và nộp thuế theo phương pháp kê khai (từ 01/7/2029 áp dụng cả hộ kinh doanh không kê khai).
– Vợ hoặc chồng không hưởng lương từ ngân sách nhà nước được cử đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài được hưởng chế độ sinh hoạt phí.
– Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã không hưởng tiền lương.
– Dân quân thường trực.
2. Quy định về “mức tham chiếu” thay cho “mức lương cơ sở”.
Luật quy định “mức tham chiếu” dùng để tính mức đóng, mức hưởng một số chế độ BHXH; khi chưa bãi bỏ mức lương cơ sở thì mức tham chiếu bằng mức lương cơ sở.
Mức tham chiếu được điều chỉnh trên cơ sở mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, tăng trưởng kinh tế, phù hợp với khả năng của ngân sách nhà nước và Quỹ BHXH.
3. Bổ sung thêm một số hành vi bị cấm
– Thông đồng, móc nối, bao che, giúp sức cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi vi phạm pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.
– Cầm cố, mua bán, thế chấp, đặt cọc sổ bảo hiểm xã hội dưới mọi hình thức.
4. Giảm độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội
Độ tuổi được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội giảm xuống 75 tuổi (trước đây là 80 tuổi). Đối với người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, độ tuổi này là từ 70 đến dưới 75 tuổi.
5. Quy định cụ thể mức lãi suất đối với hành vi chậm đóng và trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp
– Trường hợp chậm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp: ngoài buộc đóng đủ số tiền chậm đóng, NSDLĐ còn phải đóng số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp chậm đóng và số ngày chậm đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
– Trường hợp trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp: ngoài buộc đóng đủ số tiền trốn đóng, NSDLĐ còn phải nộp số tiền bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp trốn đóng và số ngày trốn đóng vào quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm thất nghiệp.
Ngoài ra, khi có hành vi chậm đóng, trốn đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, NSDLĐ không được xem xét trao tặng các danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.
6. Bổ sung quy định về hưởng trợ cấp ốm đau nửa ngày
Mức hưởng trợ cấp ốm đau một ngày được tính bằng mức hưởng trợ cấp ốm đau theo tháng chia cho 24 ngày. Mức hưởng trợ cấp ốm đau nửa ngày được tính bằng một nửa mức hưởng trợ cấp ốm đau một ngày. Khi tính mức hưởng trợ cấp ốm đau đối với người lao động nghỉ việc hưởng chế độ ốm đau không trọn ngày thì trường hợp nghỉ việc dưới nửa ngày được tính là nửa ngày; từ nửa ngày đến dưới một ngày được tính là một ngày.
(Điều 50 Luật BHXH 2024)
7. Bổ sung quy định trường hợp lao động nữ được hưởng chế độ thai sản
+ Lao động nữ mang thai hộ đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh thuộc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì phải đóng bảo hiêm xã hội bắt buộc từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con mới được hưởng chế độ thai sản.
+ Lao động nữ đã đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 24 tháng liền kề trước khi sinh con, nếu phải nghỉ việc để điều trị vô sinh được hưởng chế độ thai sản.
(Điều 52 Luật BHXH 2024)
Bổ sung quy định trường hợp lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản mà bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ thì lao động nữ và người chồng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản như trường hợp lao động nữ sinh con.
(Điều 64 Luật BHXH 2024)
Doanh nghiệp cần làm gì?
- Rà soát ngay hợp đồng lao động, cơ cấu nhân sự để xác định đối tượng mới phải tham gia BHXH bắt buộc – nếu có.
- Theo dõi để cập nhật mức tham chiếu, tránh vi phạm mức đóng BHXH.
- Tuân thủ thời hạn đóng BHXH, tránh bị áp dụng mức phạt lãi suất.
Công ty Luật TNHH Ngoc Son & Partners cung cấp các dịch vụ:
- Tư vấn và hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện đúng quy định mới về BHXH.
- Rà soát các biểu mẫu lao động của doanh nghiệp như hợp đồng lao động, quy chế lao động để tư vấn cập nhật kịp thời.
Đặt lịch tư vấn trực tiếp với luật sư để được giải đáp các vướng mắc về lao động, tiền lương, BHXH.
